Terapia SI

Już 15% naszej populacji cierpi na zaburzenia integracji sensorycznej. Osoby te reagują nieadkwatnie do warunków, w których się znalazły. Na przykład są zbyt wrażliwe na bodźce lub odwrotnie – wydają się je nazbyt ignorować. Nie mamy jeszcze pewności, skąd biorą się te zaburzenia, ale już wiemy, co zrobić, żeby je zneutralizować. Niezbędna do tego jest specjalnie wyposażona sala oraz wykwalifikowany terapeuta SI.

Dziecko to dla rodziców największy skarb. Z chwilą narodzin chcemy podarować mu to wszystko, co sprawi, że będzie szczęśliwe. Każdy dzień jest dla nas rodziców wyzwaniem, aby sprostać oczekiwaniom wobec siebie jako rodziców i wobec swojego dziecka. Będąc świadomymi rodzicami, chcąc wspierać rozwój poznawczy naszych dzieci, korzystamy z ogromnej propozycji dostępnych zajęć. Nierzadko, pomimo naszych najszczerszych starań, dzieci nie są w stanie w pełni z nich skorzystać. W naszym odczuciu są grymaśne, niespokojne, niezręczne czy wrażliwe i według naszej oceny ich zachowanie jest nieadekwatne do warunków, w których się znalazły.

Czym jest integracja sensoryczna?

Integracja sensoryczna to proces organizowania bodźców docierających do naszego mózgu ze świata zewnętrznego oraz naszego ciała. Jego celem jest prawidłowa reakcja na te bodźce, służąca podtrzymaniu poczucia bezpieczeństwa. Zakłócenia w tym procesie mogą prowadzić do powstawanie trudności w funkcjonowaniu i zachowaniu dziecka. Terapia integracji sensorycznej ma na celu neutralizację tych zaburzeń rozwoju i ułatwienie prawidłowego funkcjonowania dziecka w świecie pełnym bodźców.

Docierające do nas z otaczającego świata bodźce są odpowiednio organizowane, tak abyśmy mogli prawidłowo na nie zareagować i czuć się bezpiecznie. Jeśli wszystko funkcjonuje dobrze, proces ten zachodzi niejako automatycznie. Nierzadko reakcja organizmu jest niespójna; dziecko ma problem z wykorzystaniem odebranej informacji do zaplanowania i wykonania działania; ma trudność do zmiany w zachowaniu w odpowiedzi na bieżące okoliczności; ma trudności w stopniowym rozwijaniu coraz bardziej złożonych umiejętności.

Jak kształtuje się integracja sensoryczna u dzieci?

Pierwszą osobą, która opisała problemy sensoryczne jako wynik nieefektywnego przetwarzania neurologicznego, była terapeutka zajęciowa dr Anna Jean Ayres. Proces integracji sensorycznej zaczyna się od pierwszych tygodni życia płodowego i najintensywniej przebiega do końca wieku przedszkolnego. A ponieważ jest procesem ciągłym, również dziecko stale powinno funkcjonować w bogatym w bodźce sensoryczne środowisku, aby umożliwić prawidłową pracę centralnego układu nerwowego.

Na czym polega terapia?

W związku z powyższym, podczas terapii integracji sensorycznej dostarczamy układowi nerwowemu możliwie zróżnicowanych wrażeń, aby dać mu możliwość właściwej pracy, czyli prawidłowego odbierania, przetwarzania i odpowiedzi na bodźce płynące ze środowiska i ciała.

Terapia opiera się na diagnozie, w której określone są obszary, na które w czasie zajęć będziemy chcieli oddziaływać. W trakcie diagnozy przeprowadzany jest:

  • wywiad z rodzicem,
  • obserwacje swobodnego zachowania dziecka,
  • próby Obserwacji Klinicznej Integracji Sensorycznej,
  • testy Południowokalifornijskie SI,
  • obserwację zachowania podczas proponowanych aktywności terapeutycznych.

Zaburzenia z zakresu integracji sensorycznej dzielimy na cztery kategorie:

  • zaburzenia modulacji sensorycznej,
  • zaburzenia różnicowania sensorycznego,
  • zburzenia posturalne i okoruchowe,
  • zburzenia praksji (dyspraksja – kłopoty z planowaniem motorycznym) i koordynacji ruchowej.

Kluczowym w terapii integracji sensorycznej nie jest wyuczanie zachowań czy konkretnych umiejętności. Ćwiczenia mają charakter aktywności ruchowej nakierowanej na stymulację zmysłów. Zadania stawia się na granicy możliwości dziecka, jednak tak by z wysiłkiem było ono w stanie je wykonać. Poprzez taki charakter zajęć dziecko zyskuje również poczucie własnej wartości oraz sprawstwa.

Sala do terapii SI

Terapia odbywa się w specjalnie wyposażonej sali z wykorzystaniem różnorodnych przyrządów i pomocy terapeutycznych, takich jak:

  • platformy,
  • hamaki,
  • huśtawki,
  • równoważnie,
  • deskorolki,
  • obciążniki,
  • fakturowe pomoce sensoryczne,
  • przyrządy do stymulacji wzrokowej, słuchowej oraz węchowej.

Postępy w terapii są monitorowane poprzez okresowo wykonywane testy i bieżącą obserwację zmian zachowania dziecka.

Najczęstsze objawy zaburzeń

Oto kilka objawów mogących stanowić wskazanie do przeprowadzenia badania z zakresu integracji sensorycznej:

  • dziecko unika huśtawek, zjeżdżalni, karuzeli lub nadmiernie poszukuje tego typu rozrywek,
  • podczas dłuższego siedzenia ciężko mu utrzymać prosto głowę, podpiera ją ręką, kładzie się na stoliku itp.,
  • często myli stronę prawą i lewą w obrębie własnego ciała, w otaczającej przestrzeni,
  • potyka się, upada częściej niż rówieśnicy,
  • źle toleruje czesanie, mycie głowy, podczas mycia zębów miewa odruch wymiotny,
  • rzucanie i łapanie piłki jest dla niego trudne,
  • ma kłopoty z samodzielnym ubieraniem się, zwłaszcza zapinaniem guzików, sznurowaniem butów,
  • częściej niż inne dzieci w jego wieku odwraca znaki graficzne (cyfry, litery),
  • okazuje niepokój, gdy musi oderwać nogi od podłoża np. przy wchodzeniu na drabinę, na wysokie schody,
  • ma obniżone napięcie mięśniowe, wady postawy,
  • dziecko sprawia wrażenie słabego, szybko się męczy,
  • jest nadmiernie ruchliwe, nie może usiedzieć w jednym miejscu,
  • trudno się koncentruje, a łatwo rozprasza,
  • w nowym miejscu dziecko czuje się zagubione, potrzebuje dużo czasu aby zdobyć orientację w otoczeniu,
  • często chodzi na palcach,
  • nawet drobne urazy wywołują gwałtowną reakcję i nadmierne narzekania,
  • nieumyślnie wchodzi lub wpada na ściany, meble, inne dzieci,
  • często zdarzają mu się „przykre przygody” tj. rozlanie soku, rozsypanie cukru;

Prawdopodobne przyczyny zaburzeń

Obecnie obserwuje się w przeciętnej populacji około 15% i więcej dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej. Naukowcy nie są całkowicie zgodni co do przyczyn. Wiadomo, że wpływ na te zaburzenia ma wiele czynników. Wśród potencjalnych elementów zwiększających zagrożenie wymienia się:

  • cesarskie cięcie (21% dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej w badaniach dr Miller),
  • żółtaczkę w okresie poporodowym (21,2 % w ww badaniach),
  • wydłużony, skomplikowany naturalny poród skutkujący ryzykiem niedotlenienia,
  • nieprawidłowe ułożenie dziecka podczas ciąży (10%),
  • przedwczesny poród (8%),
  • niską wagę urodzeniową,
  • duże ograniczenie ruchu matki w czasie ciąży,
  • spożywanie przez matkę podczas ciąży alkoholu lub branie narkotyków,
  • zaburzenia integracji sensorycznej u rodziców (czynniki genetyczne),
  • długotrwałe przebywanie małego dziecka w środowisku ubogim w doznania sensoryczne (długotrwała hospitalizacja, sierociniec).